พี่น้องชาวจุฬาฯ ที่เคารพรัก
เป็นที่น่ายินดีอย่างยิ่ง อีกครั้งหนึ่งที่ “จุฬาฯ ของเรา” ได้รับการจัดอันดับโดย “นิตยสาร Times Higher Education”
ให้เป็น “มหาวิทยาลัยที่ดีที่สุด 200 อันดับแรกของโลก” ประจำปีพุทธศักราช 2552 โดยได้ “อันดับที่ 138 ของโลก” เป็นการก้าวกระโดดขึ้นมาจากปีที่แล้ว (พ.ศ. 2551) ถึง 28 อันดับ และกระโดดขึ้นมาจากสองปีที่แล้ว (พ.ศ. 2550)
ถึง 85 อันดับ และสิ่งที่น่ายินดีไปยิ่งกว่านั้นก็คือ ในทุกสาขา (5 สาขา) ที่มีการจัดอันดับ จุฬาฯ ของเรามีอันดับที่ดีขึ้นอย่างก้าวกระโดดทั้งสิ้น

เราได้ตั้งเป้าหมายเอาไว้ว่า ภายในปี พ.ศ. 2555 เราควรจะติดอันดับ “มหาวิทยาลัยที่ดีที่สุดหกสิบอันดับแรกของโลก” อย่างน้อย 1 สาขา แต่จากการประกาศผลในปีนี้ เราสามารถติดอันดับมหาวิทยาลัยที่ดีที่สุดหกสิบอันดับแรกของโลกถึง
3 สาขา คือ

1. Arts & Humanities (อันดับที่ 49 ของโลก)
2. Social Sciences (อันดับที่ 51 ของโลก)
3. Life Sciences & Biomedicine (อันดับที่ 51 ของโลก)

แม้ว่าอีก 2 สาขา อันดับจะเกิน 60 แต่ก็ก้าวกระโดดขึ้นมาจากปีที่ผ่าน ๆ มาค่อนข้างมาก

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จึงนับเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกและแห่งเดียวในประเทศไทยที่ได้รับเกียรตินี้อย่างสง่างามและสมศักดิ์ศรี ซึ่งสะท้อนถึงการเป็นที่ยอมรับ ไม่เฉพาะจากประชาชนคนไทยเท่านั้น แต่จากประชาคมโลก เป็นการตอกย้ำและพิสูจน์ว่าพวกเราชาวจุฬาฯ ได้ช่วยกันสืบสานและเสริมสร้างให้จุฬาฯ เป็น “เสาหลักของแผ่นดิน” (Pillar of the Kingdom) ซึ่งสอดคล้องกับพระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวพระผู้ก่อกำเนิดและสถาปนาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยให้เป็น “หลักเฉลิมพระนครแห่งกรุงสยาม”
นอกจากนี้ ความสำเร็จอีกมากมายที่เกิดขึ้นในรอบปีที่ผ่านมา อาทิ

1. รางวัล “The Winner of the Reader’s Digest Trusted Brands Platinum Award for the University” 3 ปีซ้อน
2. มหาวิทยาลัยที่สอนระดับปริญญาโทที่น่าเชื่อถือที่สุด จากการสำรวจในหัวข้อ “Thailand’s Most Admired Brand” โดยนิตยสารBrand Age 2 ปีซ้อน
3. คณาจารย์ บุคลากรและนิสิต ได้รับรางวัลระดับชาติและนานาชาติกว่า 400 รายการ
4. เป็นเจ้าเหรียญทองกีฬามหาวิทยาลัยครั้งล่าสุด (หลังจากว่างเว้นไป 10 ปี) เป็นการสะท้อนว่า เราไม่ได้เป็นเลิศเฉพาะด้านวิชาการเท่านั้น
5. รางวัล Website ยอดนิยม อันดับ 112 ของโลก (ที่ 1 ของประเทศ) จัดอันดับโดย webometrics
6. รางวัลการประกวดระบบประกันคุณภาพฯ จาก สกอ. และ สมศ.
7. เป็น 1 ใน 9 มหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ จากการพิจารณาโดย สกอ.

นับเป็นเกียรติภูมิที่ยิ่งใหญ่ อันน่าภาคภูมิใจของชาวจุฬาฯ ทุกคน ทั้งนิสิตเก่าและนิสิตปัจจุบัน ความสำเร็จทั้งหลายทั้งปวงนี้มิใช่เกิดจากใครคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นเพราะพวกเราชาวจุฬาฯ ทุกหมู่เหล่ารุ่นแล้วรุ่นเล่า ได้พร้อมใจกันร้อยดวงใจหลายหมื่นหลายแสนดวงกลายเป็น “น้ำใจน้องพี่สีชมพู” จนเกิดเป็นพลังแห่งความรัก และพลังศรัทธาที่ยิ่งใหญ่ ทุ่มเททั้งกำลังกายและกำลังใจอย่างหนักที่สุด จนทำให้พวกเรามี “วันนี้” ได้ ซึ่งเป็นการพิสูจน์อีกครั้งหนึ่งว่า ความรักและพลังแห่งชาวจุฬาฯ ยังซึมซับและเหนียวแน่นรวมเป็นหนึ่งเพื่อทำสิ่งดี ๆ อันน่าชื่นใจให้เกิดขึ้นมาได้ตลอดกระผมขอกราบขอบพระคุณชาวจุฬาฯ ทั้งมวล รวมทั้งนิสิตเก่าและนิสิตปัจจุบันที่ช่วยกันพัฒนาจุฬาฯของเราอย่างก้าวกระโดดขึ้นเป็นมหาวิทยาลัยชั้นนำในระดับโลก พร้อมก้าวขึ้นสู่ปีที่ 100 แห่งการสถาปนาด้วยความภาคภูมิใจ

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จในครั้งนี้ไม่ควรเป็นเหตุให้พวกเราลำพองใจ และหยุดนิ่งเพียงเท่านี้ เพราะภารกิจที่หนักอึ้งกำลังรอเราอยู่เราจำเป็นต้องรวมพลังกันอย่างเต็มที่ด้วยความรัก ความเชื่อมั่นและศรัทธา (โดยเฉพาะในช่วงเปลี่ยนผ่านนี้) เพื่อพัฒนาจุฬาฯ ที่รักยิ่งของเราให้ดียิ่ง ๆ ขึ้น ให้สูงเด่นเป็นสง่าในเวทีโลก เป็นสิ่งเชิดหน้าชูตาให้กับประเทศไทย เป็น Educational Hub ของเอเชีย

นอกเหนือจากพันธกิจหลักในการพัฒนาด้านการศึกษา วิจัย และบริการสังคม จุฬาฯซึ่งถือเป็นหนึ่งในเสาหลักของแผ่นดินยังมีเป้าหมายในการพัฒนาประเทศในองค์รวมเพื่อให้เกิดความยั่งยืนทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อมอย่างสมดุล โดยที่ผ่านมาจุฬาฯได้มีการดำเนินกิจกรรมในลักษณะต่างๆ  ไม่ว่าจะเป็นการมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายด้านต่างๆของประเทศ การพัฒนาโครงการนำร่อง การปลูกสร้างจิตสำนึกและสร้างความตระหนักโดยเฉพาะการอนุรักษ์พลังงาน และอื่นๆ กิจกรรมเหล่านี้เป็นสิ่งที่จุฬาฯให้ความสำคัญและให้การสนับสนุนอย่างเต็มที่ ซึ่งจะเป็นการเสริมสร้างความแข็งแกร่งทางด้านวิชาการและการพัฒนาสังคมควบคู่กันไป

กระผมตระหนักถึงความคาดหวังของคนไทยทั้งแผ่นดิน ที่มีต่อจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และกระผมเองก็มีความเชื่อมั่น......เชื่อมั่นใน “น้ำใจน้องพี่สีชมพู” มั่นใจในพลังอันยิ่งใหญ่ของนิสิตเก่า นิสิตปัจจุบัน และประชาคมชาวจุฬาฯ ทั้งมวลที่จะไม่ทำให้ผู้คนทั้งแผ่นดินผิดหวัง!!!

กระผมภาคภูมิใจในพวกเราทุกคน และขอกราบขอบพระคุณอย่างสูงมาอีกครั้ง

ศาสตราจารย์ นายแพทย์ภิรมย์ กมลรัตนกุล
อธิการบดี                   
15 ตุลาคม 2552

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถือกำเนิดจาก “โรงเรียนสำหรับฝึกหัดวิชาข้าราชการฝ่ายพลเรือน” ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2442 ณ ตึกยาว ข้างประตูพิมานชัยศรี ในพระบรมมหาราชวัง ด้วยมีพระราชปรารภที่จะทรงจัดการปกครองพระราชอาณาจักรให้ทันกาลสมัย จึงจัดตั้งโรงเรียนเพื่อฝึกหัดนักเรียนสำหรับรับราชการปกครองขึ้นในกระทรวงมหาดไทย ซึ่งนักเรียนที่จบการศึกษาจากโรงเรียนแห่งนี้ จะได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาต ให้ถวายตัวเป็นมหาดเล็กรับราชการใกล้ชิดพระองค์ และด้วยประเพณีโบราณที่ข้าราชการจะถวายตัวเข้าศึกษางานในกรมมหาดเล็ก ก่อนที่จะออกไปรับตำแหน่งในกรมอื่น ๆ ดังนั้น พระองค์จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนนามโรงเรียนเป็น “โรงเรียน มหาดเล็ก” เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2445

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำริที่จะขยายการจัดการศึกษา เพื่อผลิตนักเรียนไปรับราชการในกระทรวง ทบวง กรมอื่น ๆ ไม่เฉพาะกระทรวงมหาดไทยเท่านั้น จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ยกโรงเรียนมหาดเล็กเป็นโรงเรียนข้าราชการพลเรือน โดยใช้วังวินด์เซอร์เป็นสถานที่ประกอบการเรียนการสอน และสถาปนาขึ้นเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2453 พร้อมทั้ง พระราชทานนามโรงเรียนแห่งนี้ว่า “โรงเรียนข้าราชการพลเรือนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว” เนื่องจากเป็นโรงเรียนที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงมีพระ ราชดำริจัดตั้งขึ้น และได้ใช้เงินคงเหลือจากการที่ราษฎรเรี่ยรายกันเพื่อสร้างพระบรมรูปทรงม้านั้น มาใช้เป็นทุนของโรงเรียนแห่งนี้ นอกจากนี้ ยังทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้กำหนดที่ดินพระคลังข้างที่รวมเนื้อที่ทั้งสิ้น 1,309 ไร่เป็นเขตโรงเรียน โดยมีการจัดการศึกษาใน 5 โรงเรียน (คณะในปัจจุบัน) ได้แก่ โรงเรียนรัฎฐประศาสนศาสตร์ โรงเรียนคุรุศึกษา โรงเรียนราชแพทยาลัย โรงเรียนเนติศึกษา และโรงเรียนยันตรศึกษา

ต่อมา พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชดำริเห็นสมควรที่จะขยายการศึกษาในโรงเรียนข้าราชการพลเรือนฯ ให้กว้างขวางยิ่งขึ้น คือ ไม่เฉพาะสำหรับผู้ที่จะเล่าเรียนเพื่อรับราชการเท่านั้น แต่ผู้ใดที่มีความประสงค์จะศึกษาขั้นสูงก็สามารถเข้าเรียนได้ทั่วถึงกัน จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประดิษฐานโรงเรียนข้าราชการพลเรือนของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้า อยู่หัว ขึ้นเป็นมหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2459 พร้อมทั้งพระราชทานนามว่า “จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย” เพื่อเป็นอนุสาวรีย์สมพระเกียรติแห่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

ระหว่างปี พ.ศ. 2459 - 2465 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมีการปรับปรุงมาตรฐานการศึกษาระดับประกาศนียบัตร พร้อมกับเริ่มเตรียมการเรียนการสอนระดับปริญญา โดยขณะนั้นจัดการศึกษาเป็น 4 คณะ ได้แก่ คณะรัฐประศาสนศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ในปัจจุบัน) คณะวิศวกรรมศาสตร์ และ คณะอักษรศาสตร์และวิทยาศาสตร์ และในระหว่างปี พ.ศ. 2481 - 2490 เริ่มเน้นการเรียนการสอนอันเป็นพื้นฐานของวิชาชีพในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยมีการจัดตั้งเตรียมมหาวิทยาลัย คือ โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา ในปัจจุบัน)

เมื่อจอมพล ป. พิบูลสงคราม ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี มีการเปลี่ยนแปลงและปรับปรุงด้านภาษาและหนังสือหลายประการ เช่น ยกเลิกการใช้อักษร "ฬ" ให้ใช้ "ร,ล" แทน และ ยกเลิกการใช้ "ณ" ให้ใช้ "น" แทน ดังนั้น จึงได้ปรากฏการเขียนชื่อมหาวิทยาลัยในรูปแบบอื่นอีก ได้แก่ "จุลาลงกรน์มหาวิทยาลัย" ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงไปตามสมัยนิยม อย่างไรก็ตาม เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงรัฐบาลใหม่ ในปี พ.ศ. 2487 ก็มีการประกาศยกเลิกการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว และให้กลับไปใช้การเขียนภาษาในรูปแบบเดิม การเขียนชื่อมหาวิทยาลัยจึงกลับเป็นแบบเดิม

หลังจากนั้น ในช่วงพ.ศ. 2497 - พ.ศ. 2514 ยังสามารถพบการเขียนนามมหาวิทยาลัยว่า "จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย" ซึ่งไม่มีเครื่องหมายทัณฑฆาตที่ "ณ" เช่น พระราชบัญญัติจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ฉบับที่ 4, 5 และ 6

ระหว่างปี พ.ศ. 2491 - 2503 มหาวิทยาลัยก็ได้ขยายการศึกษาไปยังสาขาต่าง ๆ ให้กว้างขวางขึ้นโดยเน้นการศึกษาในระดับปริญญาตรีเป็นหลัก และตั้งแต่ พ.ศ. 2504 - ถึงปัจจุบัน มหาวิทยาลัยได้ขยายการศึกษาระดับปริญญาตรีอย่างกว้างขว้าง พร้อมกับพัฒนาการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา และก่อตั้งหน่วยงานต่างๆ เพื่อสนับสนุนการเรียนการสอนและงานบริการทางวิชาการแก่สังคม